Wady wzroku – przyczyny i leczenie

Dalekowzroczność - Nazywana też nadwzrocznością, jest to wada wzroku w wyniku której utrudnione jest ostre widzenie przedmiotów bliskich. Gałka oczna jest zbyt krótka co powoduje powstawanie obrazów za siatkówką a nie jak jest przy prawidłowym wzroku, na niej. Rezultat jest taki, że soczewka jest zmuszona do ciągłego wysiłku w celu skupienia promieni światła na siatkówce. Wada jest dość powszechna i dziedziczna, najczęściej ujawnia się w podeszłym wieku dlatego czasami jest dość mylnie nazywana starczowzrocznością.

Czasami u niemowląt i dzieci występuje nieznaczna dalekowzroczność, która samoistnie się koryguje gdy gałki oczne powiększają się i wydłużają w miarę rozwoju młodej osoby. Jednak gdy wada utrzymuje się osoby z nadwzrocznością nie zdają sobie z tego sprawy bo posiadają elastyczny mechanizm wyostrzania o sile wystarczającej do wyrównywania ubytku bez pomocy okularów lub soczewek korekcyjnych.

Rodzaje nadwzroczności

Istnieją też dwa rodzaje nietypowej nadwzroczności czyli dalekowzroczność utajona występująca u osób powyżej 40 roku życia gdy amplituda akomodacji oka spada o 2,5 do 3 dioptrii i można nią skompensować najwyżej do widzenia w dali o takiej liczbie dioptrii ale wtedy pojawia się kłopot z widzeniem z bliska (nie ma już dodatkowej mocy optycznej aby ostro widzieć przedmiotu położone dalej), jednak tego typu wada u dzieci już nie jest kłopotem, bo ich soczewki są bardzo elastyczne (sięgają nawet powyżej 14 dioptrii) więc szkłami korekcyjnymi można skompensować dalekowzroczność rzędu 11 dioptrii plus dodatkowe 3 aby widzieć ostro w całym zakresie. Drugą odmianą nadwzroczności jest dalekowzroczność starcza gdy w miarę starzenia się człowieka współczynnik załamania światła przez rogówkę zmienia się o 1,5 dioptrii w 70 roku życia i 2,5 dioptrii w 80 roku życia (według statystyk) ale w wypadku krótkowidza widać zysk z tego obrotu sprawy, bo wada się naturalnie kompensuje (o ile nie jest znaczna).

Powody wystąpienia tej wady wzroku

Przyczyną jest zbyt mały wymiar przednio-tylny gałki ocznej, wskutek czego promienie świetlne po przejściu przez rogówkę i soczewkę ogniskują się za siatkówką. Nadwzroczność wzrasta z wiekiem wskutek występującego osłabienia aparatu nastawczego oka, w wyniku zmniejszenia sprawności mięśnia rzęśkowego i elastyczności soczewki. Tendencja do tej wady wzroku występuje dziedzicznie, a także u osób z innymi dolegliwościami zdrowotnymi typu cukrzyca, pewien rodzaj guzów, odklejanie się siatkówki i posiadanie urazu oka.

Objawy kłopotów ze wzrokiem

Wada rozwija się wraz z wiekiem, dlatego jest początkowe stadium może być niezauważalne. Później pojawia się problem z dostrzeganiem przedmiotów z bliska, ostatecznie nawet te odległe stają się niewyraźne. Stąd dość charakterystyczny odruch przy czytaniu osób z tą wadą, polegający na odsuwaniu od siebie książki i gazety, bo tylko z pewnej odległości istnieje możliwość przeczytania tekstu. U osób w starszym wieku pojawiają się dodatkowe symptomy wady wzroku, takie jak łzawienie, rozmazane widzenie, zmęczenie, ból oczu i głowy, zwłaszcza wieczorową porą lub po większym wysiłku fizycznym lub psychicznym. Osoba której dotyczy ta choroba może odczuwać napięcie oczu i ich pieczenie a po długotrwałym czytaniu, pracy przy komputerze odczuwa swego rodzaju dyskomfort i ból.

Korekcja dalekowzroczności

Do badania orientacyjnego ostrości wzroku okulista używa urządzenia optycznego zwanego autorefraktometrem a polega ono na wychwyceniu mocy optycznej oka. Najbardziej standardową ekspertyzą w celu sprawdzenia ostrości wzroku służą tablice Jägera, gdy pacjent musi odczytywać litery/liczby coraz mniejszej wielkości, zakrywając jedno a potem drugie oko.

Wyrównanie (korekcja) tej wady wymaga zastosowania soczewek skupiających (plusowych). Brak wyrównania może u młodych osób prowadzić do powstania tzw. zeza akomodacyjnego. Leczenie tej przypadłości jest sprawą łatwą, o ile nie występują inne problemy ze wzrokiem. Odpowiednio dobrane soczewki mają za zadanie przywrócenie możliwości zogniskowania się promieni światła na siatkówce. Poza okularami czy też soczewkami coraz częściej stosuje się zabieg laserowy, który jest dość kosztowny i nieco ryzykowny. Polega on na zmianie kształtu rogówki w oku z wadą za pomocą niewielkich nacięć laserem.

Wada wzroku: krótkowzroczność

Jest to choroba oczu objawiająca się niewyraźnym widzeniem obiektów od nas oddalonych. Krótkowidze nie mają kłopotów z dostrzeganiem elementów znajdujących się blisko nich. Może to przeszkadzać w życiu codziennym, bo wtedy niemożliwe jest prowadzenie samochodu czy oglądanie telewizji bez szkieł korekcyjnych. Jest nazywana epidemią światową ponieważ niebywale szybko rozwija się w każdym zakątku globu.


Opis przypadłości

Ta najbardziej popularna wada wzroku rozwija się zwykle w wieku dziecięcym i w czasie dorastania, istnieje możliwość zatrzymania się tej choroby, jej regularna kontrola przez okulistę pozwala na spowolnienie narastania wady aż do 90%. Krótkowzroczność jest spowodowana faktem, że gałki oczne są zbyt długie więc biegnące równolegle promienie świetlne po załamaniu się przez układ optyczny ogniskują się przed a nie na siatkówce. Na niej z kolei powstaje krążek rozproszenia a nie właściwy obraz oglądanych obiektów.

Wyróżnić można kilka odmian krótkowzroczności: rogówkowa, rzadki przypadek występowania zbyt kulistej rogówki (czasami rozpoczyna się ona już w stożku rogówki), soczewkowa czyli posiadanie za bardzo kulistej soczewki, jej pęcznienie i zmiana mocy łamiącej (występuje przy cukrzycy i w początkowej zaćmie).

Wyodrębnia się także trzy stopnie krótkowzroczności, zależne od stopnia zaawansowania schorzenia. Pierwsza to krótkowzroczność mała lub inaczej mówiąc szkolna, rozwijająca się około 10-12 roku życia i kończąca swój rozwój wraz z zakończeniem wzrostu oka. Wynosi ona do 2,5 dioptrii ale może się powiększać z biegiem czasu z powodu stałego napięcia akomodacji przy zbyt dużej ilości pracy z bliska. Średnia krótkowzroczność rozpoczyna się od 3 dioptrii a kończy na 6 dioptriach, często jest etapem przejściowym pogłębiającej się wady wzroku. Ostatnim etapem jest duża krótkowzroczność osiowa wynosząca powyżej 6 dioptrii (czasami dochodzi aż do kilkunastu) spowodowana jest zbyt długą gałką oczną i powiększa się wraz z jej wydłużaniem i rozciąganiem na tylnym biegunie twardówki, naczyniówki i siatkówki. Taka duża wada, uwarunkowana genetycznie może prowadzić do całkowitej utraty wzroku.

Objawy

Głównym symptomem choroby jest coraz mniej wyraźne widzenie obiektów z daleka, utrudnienie w oglądaniu telewizji, filmu w kinie, przeczytania czegoś z tablicy z towarzyszącym mu typowym mrużeniem oczu w celu ujrzenia czegoś wyraźniej. Wada ujawnia się w wieku szkolnym, zwykle przed 20 rokiem życia.

Przyczyny pojawienia się krótkowzroczności

Podstawowym sygnałem alarmowym jest fakt że rodzice lub dalsi krewni cierpią na to wadę, bo wtedy istnieje wielkie prawdopodobieństwo, że wystąpi ona u nas. Powodem jej rozwoju jest nieprawidłowa higiena pracy czyli czytanie w pozycji leżącej, nieprawidłowa odległość oczu od książki czy komputera, złe oświetlenie, rezygnacja z robienia sobie przerw w czasie dłuższej pracy.

Leczenie wady wzroku

Najważniejsze jest zapobieganie tej przypadłości ale gdy już się rozwinęła, warto rozpocząć terapię zatrzymującą lub cofającą krótkowzroczność, tak zwaną ortoterapia polegająca na noszeniu w czasie snu specjalnych, gazoprzepuszczalnych soczewek które powodują że soczewka oka zmienia swój kształt, umożliwiając normalne widzenie (zbyt długa gałka oczna jest spłaszczana, więc promienie świetlne ogniskują się na niej, jak przy prawidłowym widzeniu). Wskazane są także okulary korekcyjne lub soczewki kontaktowe aby móc funkcjonować w społeczeństwie. Ostatnio pojawia się coraz więcej doniesień naukowych że soczewki stosowane regularnie u dzieci powodują spłaszczenie soczewki na stałe i być może stanie się to rewolucyjnym sposobem leczenia krótkowzroczności. Dla osób z większym zdeterminowaniem i gotówką istnieje możliwość poddania się laserowej korekcji wzroku, która trwa kilkanaście sekund a sama rekonwalescencja nie trwa zbyt długo.

Działania powstrzymujące w pewnym stopniu tą wadę wzroku to dbałość o higienę pracy oraz wykonywanie kilkanaście razy dziennie ćwiczeń rozluźniających akomodację oka czyli na przykład luźne patrzenie przez kilka minut na wybrany element otoczenia. Niestety zapobiec nie można dużej krótkowzroczności zwyrodnieniowej uwarunkowanej genetycznie jednak w tej sprawie warto liczyć na swojego okulistę.

Wada wzroku: nadwzroczność

Jest obok krótkowzroczności najczęściej występującą wadą wzroku, wynika z posiadania zbyt krótkiej gałki ocznej w stosunku do siły łamiącej lub z siłą niewystarczającą do załamywania promieni świetlnych na siatkówce co może być spowodowane zbyt płaską rogówką oka w stosunku do długości gałki ocznej. U osób cierpiących na dalekowzroczność obraz powstaje za siatkówką więc do korekcji wady stosuje się soczewki skupiające promienie świetlne.

Powody nadwzroczności

Ludzie zwykle rodzą się z genami powodującymi tą przypadłość czyli jest to wada dziedziczna. Do dzisiaj nie udało się znaleźć odpowiedzi na przyczynę pojawienia się dalekowzroczności chociaż do powodów zaliczać się może także bardziej płaska rogówka, mniejsza grubość soczewki, wrodzony mały rozmiar oka, wpływ niektórych schorzeń typu cukrzyca, odklejenie się siatkówki i ewentualne urazy oka. Dlatego tak istotne jest regularne uczęszczanie do okulisty, który może kontrolować nasze schorzenie. W większości wypadków występuje już przy narodzinach ale w wieku dziecięcym jest zwykle niezauważalna. Czasami u dzieci z tą wadą wzroku można zaobserwować problemy z czytaniem albo zezowanie. W starszym wieku pojawia się więcej symptomów typu rozmazane widzenie, łzawienie, zmęczenie i ból oczu oraz głowy, które się intensyfikuje wieczorową porą albo po większym wysiłku fizycznym lub psychicznym.


Jak rozpoznać chorobę?

Do objawów choroby należy częste mrużenie oczu aby dostrzeć obiekty znajdujące się blisko, odchylanie głowy lub ksiązki czy gazety żeby ujrzeć tekst, przemęczenie, pieczenie oczu i bóle głowy po spędzeniu dłuższego czasu przy czynnościach wzrokowych w bliskich odległościach.

Istnieje nadwzroczność utajona która powoduje spadek amplitudy akomodacji w wieku powyżej 40 lat o 2,5 do 3 dioptrii więc można nią najwyżej kompensować do dali nadwzroczność gdy jednocześnie brakuje dodatkowej mocy optycznej aby wyraźnie widzieć z bliska (jednak u dzieci elastyczność soczewek jest dużo większa i przekłada się na amplitudę akomodacji powyżej 14 dioptrii, można wtedy skompensować cały zakres wady wzroku) i starcza, gdy w miare upływu wieku wpółćzynnik załamania światła przez rogówkę i ciałko szkliste zmniejsza się o kilka dioptrii (średnio w wieku 70 lat o 1,5 dioptrii i o 2,5 dioptrii w wieku 80 lat). Co interesujące krótkowidz tylko na tym zyskuje, bo może dojść do naturalnej kompensacji krótkowzroczności bez ingerencji lekarza.

Kuracja lecznicza

Nadwzroczność można skorygować z użyciem sferycznych soczewek kontaktowych lub okularów. Korekcja wymaga soczewki tak zwanej plusowej czyli posiadającej dodatnią moc optyczną co pozwala na ostre widzenie przedmiotów znajdujących się blisko. Można poddać się także laserowej operacji refrakcyjnej po zakwalifikowaniu się do tego zabiegu. Zanim pacjent zacznie nosić szkła korekcyjne (dotyczy to szczególnie osób młodych) wymaga całkowitego, farmakologicznego zniesienia zdolności akomodacji co można uzyskać za pomocą kropli do oczu (roztwór atropiny) aplikowanych kilka razy dziennie przez 3-4 dni. Niestety wtedy niemożliwe jest czytanie i każdy rodzaj pracy wymagajacej precyzyjnego widzenia.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *