Wady wzroku – przyczyny i leczenie

Dalekowzroczność – Nazywana też nadwzrocznością, jest to wada wzroku w wyniku
której utrudnione jest ostre widzenie przedmiotów bliskich. Gałka oczna jest
zbyt krótka co powoduje powstawanie obrazów za siatkówką a nie jak jest przy
prawidłowym wzroku, na niej. Rezultat jest taki, że soczewka jest zmuszona do
ciągłego wysiłku w celu skupienia promieni światła na siatkówce. Wada jest dość
powszechna i dziedziczna, najczęściej ujawnia się w podeszłym wieku dlatego
czasami jest dość mylnie nazywana starczowzrocznością.

Czasami u niemowląt i dzieci występuje nieznaczna
dalekowzroczność, która samoistnie się koryguje gdy gałki oczne powiększają się
i wydłużają w miarę rozwoju młodej osoby. Jednak gdy wada utrzymuje się osoby z
nadwzrocznością nie zdają sobie z tego sprawy bo posiadają elastyczny mechanizm
wyostrzania o sile wystarczającej do wyrównywania ubytku bez pomocy okularów
lub soczewek korekcyjnych.

Rodzaje nadwzroczności

Istnieją też dwa rodzaje nietypowej nadwzroczności czyli
dalekowzroczność utajona występująca u osób powyżej 40 roku życia gdy amplituda
akomodacji oka spada o 2,5 do 3 dioptrii i można nią skompensować najwyżej do
widzenia w dali o takiej liczbie dioptrii ale wtedy pojawia się kłopot z
widzeniem z bliska (nie ma już dodatkowej mocy optycznej aby ostro widzieć
przedmiotu położone dalej), jednak tego typu wada u dzieci już nie jest
kłopotem, bo ich soczewki są bardzo elastyczne (sięgają nawet powyżej 14
dioptrii) więc szkłami korekcyjnymi można skompensować dalekowzroczność rzędu
11 dioptrii plus dodatkowe 3 aby widzieć ostro w całym zakresie. Drugą odmianą
nadwzroczności jest dalekowzroczność starcza gdy w miarę starzenia się
człowieka współczynnik załamania światła przez rogówkę zmienia się o 1,5
dioptrii w 70 roku życia i 2,5 dioptrii w 80 roku życia (według statystyk) ale
w wypadku krótkowidza widać zysk z tego obrotu sprawy, bo wada się naturalnie kompensuje
(o ile nie jest znaczna).

Powody wystąpienia tej wady wzroku

Przyczyną jest zbyt mały wymiar przednio-tylny gałki ocznej,
wskutek czego promienie świetlne po przejściu przez rogówkę i soczewkę
ogniskują się za siatkówką. Nadwzroczność wzrasta z wiekiem wskutek
występującego osłabienia aparatu nastawczego oka, w wyniku zmniejszenia
sprawności mięśnia rzęśkowego i elastyczności soczewki. Tendencja do tej wady
wzroku występuje dziedzicznie, a także u osób z innymi dolegliwościami
zdrowotnymi typu cukrzyca, pewien rodzaj guzów, odklejanie się siatkówki i
posiadanie urazu oka.

Objawy kłopotów ze wzrokiem

Wada rozwija się wraz z wiekiem, dlatego jest początkowe
stadium może być niezauważalne. Później pojawia się problem z dostrzeganiem
przedmiotów z bliska, ostatecznie nawet te odległe stają się niewyraźne. Stąd
dość charakterystyczny odruch przy czytaniu osób z tą wadą, polegający na
odsuwaniu od siebie książki i gazety, bo tylko z pewnej odległości istnieje
możliwość przeczytania tekstu. U osób w starszym wieku pojawiają się dodatkowe
symptomy wady wzroku, takie jak łzawienie, rozmazane widzenie, zmęczenie, ból
oczu i głowy, zwłaszcza wieczorową porą lub po większym wysiłku fizycznym lub
psychicznym. Osoba której dotyczy ta choroba może odczuwać napięcie oczu i ich
pieczenie a po długotrwałym czytaniu, pracy przy komputerze odczuwa swego
rodzaju dyskomfort i ból.

Korekcja dalekowzroczności

Do badania orientacyjnego ostrości wzroku okulista używa
urządzenia optycznego zwanego autorefraktometrem a polega ono na wychwyceniu
mocy optycznej oka. Najbardziej standardową ekspertyzą w celu sprawdzenia
ostrości wzroku służą tablice Jägera, gdy pacjent musi odczytywać litery/liczby
coraz mniejszej wielkości, zakrywając jedno a potem drugie oko.

Wyrównanie (korekcja) tej wady wymaga zastosowania soczewek
skupiających (plusowych). Brak wyrównania może u młodych osób prowadzić do
powstania tzw. zeza akomodacyjnego. Leczenie tej przypadłości jest sprawą
łatwą, o ile nie występują inne problemy ze wzrokiem. Odpowiednio dobrane
soczewki mają za zadanie przywrócenie możliwości zogniskowania się promieni
światła na siatkówce. Poza okularami czy też soczewkami coraz częściej stosuje
się zabieg laserowy, który jest dość kosztowny i nieco ryzykowny. Polega on na
zmianie kształtu rogówki w oku z wadą za pomocą niewielkich nacięć laserem.

Wada wzroku: krótkowzroczność

Jest to choroba oczu objawiająca się niewyraźnym widzeniem
obiektów od nas oddalonych. Krótkowidze nie mają kłopotów z dostrzeganiem
elementów znajdujących się blisko nich. Może to przeszkadzać w życiu
codziennym, bo wtedy niemożliwe jest prowadzenie samochodu czy oglądanie
telewizji bez szkieł korekcyjnych. Jest nazywana epidemią światową ponieważ
niebywale szybko rozwija się w każdym zakątku globu.

Opis przypadłości

Ta najbardziej popularna wada wzroku rozwija się zwykle w
wieku dziecięcym i w czasie dorastania, istnieje możliwość zatrzymania się tej
choroby, jej regularna kontrola przez okulistę pozwala na spowolnienie
narastania wady aż do 90%. Krótkowzroczność jest spowodowana faktem, że gałki
oczne są zbyt długie więc biegnące równolegle promienie świetlne po załamaniu
się przez układ optyczny ogniskują się przed a nie na siatkówce. Na niej z
kolei powstaje krążek rozproszenia a nie właściwy obraz oglądanych obiektów.

Wyróżnić można kilka odmian krótkowzroczności: rogówkowa,
rzadki przypadek występowania zbyt kulistej rogówki (czasami rozpoczyna się ona
już w stożku rogówki), soczewkowa czyli posiadanie za bardzo kulistej soczewki,
jej pęcznienie i zmiana mocy łamiącej (występuje przy cukrzycy i w początkowej
zaćmie).

Wyodrębnia się także trzy stopnie krótkowzroczności, zależne
od stopnia zaawansowania schorzenia. Pierwsza to krótkowzroczność mała lub
inaczej mówiąc szkolna, rozwijająca się około 10-12 roku życia i kończąca swój
rozwój wraz z zakończeniem wzrostu oka. Wynosi ona do 2,5 dioptrii ale może się
powiększać z biegiem czasu z powodu stałego napięcia akomodacji przy zbyt dużej
ilości pracy z bliska. Średnia krótkowzroczność rozpoczyna się od 3 dioptrii a
kończy na 6 dioptriach, często jest etapem przejściowym pogłębiającej się wady
wzroku. Ostatnim etapem jest duża krótkowzroczność osiowa wynosząca powyżej 6
dioptrii (czasami dochodzi aż do kilkunastu) spowodowana jest zbyt długą gałką
oczną i powiększa się wraz z jej wydłużaniem i rozciąganiem na tylnym biegunie
twardówki, naczyniówki i siatkówki. Taka duża wada, uwarunkowana genetycznie
może prowadzić do całkowitej utraty wzroku.

Objawy

Głównym symptomem choroby jest coraz mniej wyraźne widzenie
obiektów z daleka, utrudnienie w oglądaniu telewizji, filmu w kinie,
przeczytania czegoś z tablicy z towarzyszącym mu typowym mrużeniem oczu w celu
ujrzenia czegoś wyraźniej. Wada ujawnia się w wieku szkolnym, zwykle przed 20
rokiem życia.

Przyczyny pojawienia się krótkowzroczności

Podstawowym sygnałem alarmowym jest fakt że rodzice lub
dalsi krewni cierpią na to wadę, bo wtedy istnieje wielkie prawdopodobieństwo,
że wystąpi ona u nas. Powodem jej rozwoju jest nieprawidłowa higiena pracy
czyli czytanie w pozycji leżącej, nieprawidłowa odległość oczu od książki czy
komputera, złe oświetlenie, rezygnacja z robienia sobie przerw w czasie
dłuższej pracy.

Leczenie wady wzroku

Najważniejsze jest zapobieganie tej przypadłości ale gdy już
się rozwinęła, warto rozpocząć terapię zatrzymującą lub cofającą
krótkowzroczność, tak zwaną ortoterapia polegająca na noszeniu w czasie snu
specjalnych, gazoprzepuszczalnych soczewek które powodują że soczewka oka
zmienia swój kształt, umożliwiając normalne widzenie (zbyt długa gałka oczna
jest spłaszczana, więc promienie świetlne ogniskują się na niej, jak przy
prawidłowym widzeniu). Wskazane są także okulary korekcyjne lub soczewki
kontaktowe aby móc funkcjonować w społeczeństwie. Ostatnio pojawia się coraz
więcej doniesień naukowych że soczewki stosowane regularnie u dzieci powodują
spłaszczenie soczewki na stałe i być może stanie się to rewolucyjnym sposobem
leczenia krótkowzroczności. Dla osób z większym zdeterminowaniem i gotówką
istnieje możliwość poddania się laserowej korekcji wzroku, która trwa
kilkanaście sekund a sama rekonwalescencja nie trwa zbyt długo.

Działania powstrzymujące w pewnym stopniu tą wadę wzroku to
dbałość o higienę pracy oraz wykonywanie kilkanaście razy dziennie ćwiczeń
rozluźniających akomodację oka czyli na przykład luźne patrzenie przez kilka
minut na wybrany element otoczenia. Niestety zapobiec nie można dużej krótkowzroczności
zwyrodnieniowej uwarunkowanej genetycznie jednak w tej sprawie warto liczyć na
swojego okulistę.

Wada wzroku: nadwzroczność

Jest obok krótkowzroczności najczęściej występującą wadą
wzroku, wynika z posiadania zbyt krótkiej gałki ocznej w stosunku do siły
łamiącej lub z siłą niewystarczającą do załamywania promieni świetlnych na
siatkówce co może być spowodowane zbyt płaską rogówką oka w stosunku do
długości gałki ocznej. U osób cierpiących na dalekowzroczność obraz powstaje za
siatkówką więc do korekcji wady stosuje się soczewki skupiające promienie
świetlne.

Powody nadwzroczności

Ludzie zwykle rodzą się z genami powodującymi tą przypadłość
czyli jest to wada dziedziczna. Do dzisiaj nie udało się znaleźć odpowiedzi na
przyczynę pojawienia się dalekowzroczności chociaż do powodów zaliczać się może
także bardziej płaska rogówka, mniejsza grubość soczewki, wrodzony mały rozmiar
oka, wpływ niektórych schorzeń typu cukrzyca, odklejenie się siatkówki i
ewentualne urazy oka. Dlatego tak istotne jest regularne uczęszczanie do
okulisty, który może kontrolować nasze schorzenie. W większości wypadków
występuje już przy narodzinach ale w wieku dziecięcym jest zwykle
niezauważalna. Czasami u dzieci z tą wadą wzroku można zaobserwować problemy z
czytaniem albo zezowanie. W starszym wieku pojawia się więcej symptomów typu
rozmazane widzenie, łzawienie, zmęczenie i ból oczu oraz głowy, które się
intensyfikuje wieczorową porą albo po większym wysiłku fizycznym lub
psychicznym.

Jak rozpoznać chorobę?

Do objawów choroby należy częste mrużenie oczu aby dostrzeć
obiekty znajdujące się blisko, odchylanie głowy lub ksiązki czy gazety żeby
ujrzeć tekst, przemęczenie, pieczenie oczu i bóle głowy po spędzeniu dłuższego
czasu przy czynnościach wzrokowych w bliskich odległościach.

Istnieje nadwzroczność utajona która powoduje spadek
amplitudy akomodacji w wieku powyżej 40 lat o 2,5 do 3 dioptrii więc można nią
najwyżej kompensować do dali nadwzroczność gdy jednocześnie brakuje dodatkowej
mocy optycznej aby wyraźnie widzieć z bliska (jednak u dzieci elastyczność
soczewek jest dużo większa i przekłada się na amplitudę akomodacji powyżej 14
dioptrii, można wtedy skompensować cały zakres wady wzroku) i starcza, gdy w
miare upływu wieku wpółćzynnik załamania światła przez rogówkę i ciałko
szkliste zmniejsza się o kilka dioptrii (średnio w wieku 70 lat o 1,5 dioptrii
i o 2,5 dioptrii w wieku 80 lat). Co interesujące krótkowidz tylko na tym
zyskuje, bo może dojść do naturalnej kompensacji krótkowzroczności bez
ingerencji lekarza.

Kuracja lecznicza

Nadwzroczność można skorygować z użyciem sferycznych
soczewek kontaktowych lub okularów. Korekcja wymaga soczewki tak zwanej
plusowej czyli posiadającej dodatnią moc optyczną co pozwala na ostre widzenie
przedmiotów znajdujących się blisko. Można poddać się także laserowej operacji
refrakcyjnej po zakwalifikowaniu się do tego zabiegu. Zanim pacjent zacznie
nosić szkła korekcyjne (dotyczy to szczególnie osób młodych) wymaga
całkowitego, farmakologicznego zniesienia zdolności akomodacji co można uzyskać
za pomocą kropli do oczu (roztwór atropiny) aplikowanych kilka razy dziennie
przez 3-4 dni. Niestety wtedy niemożliwe jest czytanie i każdy rodzaj pracy
wymagajacej precyzyjnego widzenia.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *